Jerzy Bereś

 

Urodził się w 1930 roku w Nowym Sączu, zmarł w 2012 roku w Krakowie.
W latach 1948-1955 studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, m.in u Xawerego Dunikowskiego.
Od 1966 roku członek Grupy Krakowskiej. Reprezentował Polskę na 9. Biennale w Sao Paulo (1967/68)
Zaraz po studiach wykonał kilka prac z gipsu i żelazobetonu, jednak już od 1958 roku wykorzystywał przede wszystkim drewno. Od 1 połowy lat 60. zaczął używać nieociosanych kłód, kamieni polnych, skórzanych rzemieni i  sznurka konopnego. Jeden z pierwszych tego typu cykli zatytułowany “Zwidy” zaprezentował na krakowskich Plantach w 1962 roku, a dwa lata później wraz z innymi pracami na wystawie w Galerii Krzysztofory, w której potem wielokrotnie wystawiał.
W sierpniu 1967 brał udział w „Panoramicznym happeningu morskim“ Tadeusza Kantora, podczas którego zrealizwał dwa autorskie działania (działanie poprzedzające budowę „Tratwy meduzy“ oraz budowę „Tratwy meduzy“).  W 1968 roku w warszawskiej Galerii Foksal miała miejsce jego pierwsza akcja artystyczna (które sam Bereś określał mianem manifestacji, unikając słów happening czy performance) pt.:“Przepowiednia I”. Zapoczątkowała ona serię prac, w których obok elementów rzeźbiarskich, ważną rolę odegrywało nagie ciało artysty oraz czasami udział publiczności.
Od lat 70. powstały akcje i rzeźby nazywane  “Ołtarzami”, “Rundami” ,“Rytuałami” oraz,  głównie w latach 80, “Mszami”.  W pracach tych artysta odwoływał się do wątków historycznych, aktualnej sytuacji polityczno-społecznej oraz kwestii religijnych i filozoficznych.
“Jerzy Bereś miał niezwykłą zdolność mówienia o sprawach ważnych, uniwersalnych, odnoszących się zarówno do życia jednostkowego, jak i wspólnotowego, bez popadania w frazes, patos, egzaltację, naiwność, moralizatorstwo czy publicystykę. Mówił o wolności, sumieniu, prawdzie, egzystencji, sztuce, etyce i polityce. (…) Wiele mówił też o sobie, zawsze ze sporą dozą autoironii. Prowadził dialog z Duchampem, Witkacym, Kantorem. Spierał się o wartości najwyższe.” (Jerzy Hanusek)
Prostota używanych materiałów w połączniu z wykorzystaniem własnego ciała nadawała pracom Jerzego Beresia pierwotny, obrzędowy charakter. Artysta pełnił w nich symbolicznie rolę szamana, kapłana odprawiającego rytuały i ofiarującego swoje fizyczne cierpienie aby nawiązać kontakt z tym co duchowe, metafizyczne.
Jego dzieła pokazywano na ważnych wystawach problemowych jak: „Romantyzm i Romantyczność w sztuce polskiej XIX i XX wieku” (1975/76), „Polaków portret własny”, 1979/80) czy „Cóż po artyście w czasie marnym?” (1990/91).
Monograficzna prezentacja twórczości Beresia – „Zwidy. Wyrocznie. Ołtarze. Wyzwania” – odbyła się w poznańskim Muzeum Narodowym w 1995 roku.
Jego prace znajdują się w kolekcjach m.in Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Łodzi, Poznaniu, MOCAK w Krakowie, Centrum Rzeźby w Orońsku, CSW w Warszawie, a także Stedelijk Museum w Amsterdamie, Museum w Bochum, Louisiana Museum of Modern Art w Humlebaek, Museum of Modern Art w Lublanie, Würth Museum w Künzeslau, Wilhelm-Lehmbruck Museum der Stadt w Duisburgu, Hisrshorn Museum w Waszyngtonie oraz kolekcjach prywatnych.