Czarno to widz\u0119<\/i> jest parafraz\u0105 zaczerpni\u0119t\u0105 z j\u0119zyka potocznego. Nie wyst\u0119puje w s\u0142owniku frazeologicznym, oznacza to samo co widzenie czego\u015b w ciemnych barwach<\/i> lub malowanie czego\u015b w czarnych kolorach<\/i>. W t\u0142umaczeniu wyko\u015blawia si\u0119 i gubi sw\u00f3j pierwotny sens. Zwiastuje fatalistyczn\u0105 wizj\u0119 ko\u0144ca, jest przesi\u0105kni\u0119te pesymizmem. Jednak nie oznacza marazmu, rezygnacji z podejmowania dzia\u0142ania. To rodzaj balansowania na linie, igrania z ogniem. Rozpocznijmy zatem od ko\u0144ca, czyli od z\u0142ej wr\u00f3\u017cby, niekoniecznie rozpatruj\u0105c czy si\u0119 spe\u0142ni\u0142a, a zmierzaj\u0105c ma\u0142ymi krokami do jej \u017ar\u00f3d\u0142a, w rytm chybionej elegii o \u015bmierci malarstwa.<\/p>\n
Obraz pojmowany jako materialny przedmiot sk\u0142ada si\u0119 z kilku podstawowych komponent\u00f3w, kt\u00f3rymi s\u0105 gruba lniana lub bawe\u0142niana tkanina, gwo\u017adzie, drewniana rama, klej kostny. To nieszlachetne wytwory cz\u0142owieka. Heraklit z Efezu prazasad\u0119 \u015bwiata widzia\u0142 w ogniu. G\u0142osi\u0142, \u017ce wszech\u015bwiata nie stworzy\u0142 \u017caden b\u00f3g ani \u017caden cz\u0142owiek, lecz by\u0142 on zawsze, jest i b\u0119dzie \u017cywym ogniem. Cz\u0142owiek zdoby\u0142 umiej\u0119tno\u015b\u0107 panowania nad nim, nauczy\u0142 si\u0119 go roznieca\u0107, udomowi\u0142 go. Zamkn\u0105\u0142 go w zapalniczkach i kominkach. Ten sam cz\u0142owiek nieraz igra z ogniem, wpada jak po ogie\u0144, unika, strze\u017ce si\u0119 i boi si\u0119 jak ognia. W\u0142ada ogniem, opanowa\u0142 ognisty oddech aby zion\u0105\u0107 nim w rytm Skrillexa i wzbuda\u0107 podziw w gapiach. Doprowadza do po\u017car\u00f3w, stwarza pogorzeliska, kt\u00f3re przeistaczaj\u0105 si\u0119 w pustyni\u0119 rzeczywisto\u015bci, na kt\u00f3rej czu\u0107 jedynie smutek, marazm i zapach benzyny.<\/p>\n
Przestrze\u0144 wype\u0142niaj\u0105 czarne lustra. Czasem przypominaj\u0105 bloki, w kt\u00f3rych w poszczeg\u00f3lnych oknach \u015bwiec\u0105 si\u0119 \u015bwiat\u0142a. Kiedy indziej miasta widziane z lotu ptaka. Ich topografia zosta\u0142a oparta na zasadzie powt\u00f3rze\u0144, siatkach pion\u00f3w i poziom\u00f3w w \u015bwiecie racjonalnej, precyzyjnej geometrii. S\u0105 niczym futurystyczne machiny, przed kt\u00f3rymi odgrywamy mit o Narcyzie przechadzaj\u0105c si\u0119 niespiesznie. To odwr\u00f3cony panoptykon, w kt\u00f3rym sami kontrolujemy siebie. Ponury gabinet luster, b\u0119d\u0105cy symulacj\u0105 otaczaj\u0105cego nas \u015brodowiska. Przepowiadana przez cz\u0142owieka dystopijna wizja przysz\u0142o\u015bci. Ogarniaj\u0105cy nas strach jest obustronny \u2013 dotyka nas, stoj\u0105cych przed sko\u0144czonym obrazem, tak samo jak artyst\u0119, kt\u00f3ry stoi przed pustym p\u0142\u00f3tnem. Bezsilno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem nico\u015bci bywa obezw\u0142adniaj\u0105ca. Pustka domaga si\u0119 wype\u0142nienia, ingerencji ludzkiego aktora. Powr\u00f3t do niepokrytego p\u0142\u00f3tna mo\u017ce przypomina\u0107 pytanie o pocz\u0105tek \u015bwiata, jego arche<\/i>.\u00a0<\/span><\/p>\n Franciszek Smor\u0119da<\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"class_list":["post-4644","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wystawy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4644","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4644"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4644\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6203,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4644\/revisions\/6203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}