Kuratorka: Monika Branicka<\/p>\n
Wystawa Mariucci Secol\u00a01968. II Genesi<\/i>\u00a0to pierwsza w Polsce prezentacja prac tej w\u0142oskiej artystki. Wybrali\u015bmy na ten pokaz wyj\u0105tkowy cykl obraz\u00f3w z lat 1968-1969 zatytu\u0142owany\u00a0II Genesi<\/i> (Drugi pocz\u0105tek<\/i>). Jego charakter odzwierciedla\u0142 prze\u0142omowy moment zar\u00f3wno w historii przemian spo\u0142ecznych W\u0142och jak i w tw\u00f3rczo\u015bci artystki.<\/p>\n
Urodzona w 1929 roku Secol, wspomina ten czas jako okres buntu nie jej samej, lecz pokolenia jej dzieci, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w burzliwych protestach i innych wydarzeniach politycznych. Jednak to w\u0142a\u015bnie wtedy Secol poczu\u0142a, \u017ce co\u015b si\u0119 zmienia, nie tylko w konserwatywnym w\u0142oskim spo\u0142ecze\u0144stwie, ale tak\u017ce w niej samej jako kobiecie i jako artystce.<\/p>\n
Namalowane w\u00f3wczas, paradoksalnie tradycyjne obrazy wykonane w starej technice enkaustyki z u\u017cyciem naturalnego pszczelego wosku, odzwierciedla\u0142y narodziny Secol jako nowej osoby. II Genesi<\/i>\u00a0to obrazy abstrakcyjne, kt\u00f3re form\u0105, kolorem i faktur\u0105 delikatnie sugeruj\u0105 fragmenty cia\u0142a kobiety, b\u0119d\u0105cym w tamtym czasie symbolicznym polem walki o wolno\u015b\u0107. Seria ta by\u0142a jednocze\u015bnie jej ostatnim cyklem malarskim, p\u00f3\u017aniej tworzy\u0142a przede wszystkim tkaniny, rze\u017aby i obiekty tekstylne.<\/p>\n
__________________________________________<\/p>\n
Ten dom stoi na wzg\u00f3rzu w male\u0144kiej miejscowo\u015bci w p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech, dok\u0142adnie mi\u0119dzy Lago Maggiore i Lago di Como. Z okien wida\u0107 wspania\u0142y ogr\u00f3d z pot\u0119\u017cnymi, ponad stuletnimi drzewami i zapieraj\u0105cy dech w piersiach widok na dolin\u0119. Jest tu jak w raju. W tym domu mieszka 96-letnia artystka Mariuccia Secol. W\u0142a\u015bnie w domach takich jak ten w latach 60. XX wieku mia\u0142a miejsce rewolucja kulturalna, o kt\u00f3rej dzisiaj ma\u0142o kto pami\u0119ta.<\/b><\/p>\n
Jeszcze na pocz\u0105tku lat 60-tych nic jej nie zapowiada\u0142o. Mariuccia Secol po uko\u0144czeniu edukacji artystycznej wysz\u0142a za m\u0105\u017c za renomowanego lekarza, partyzanta i p\u00f3\u017aniejszego wieloletniego burmistrza miasteczka, a nast\u0119pnie urodzi\u0142a czw\u00f3rk\u0119 dzieci. Ich dom szybko sta\u0142 si\u0119 miejscem odwiedzin miejscowej elity intelektualnej. Mariuccia robi\u0142a to, co wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0142oskich \u017con i matek: zajmowa\u0142a si\u0119 rodzin\u0105, domem, go\u015b\u0107mi, psami i kotami oraz gotowa\u0142a wspania\u0142e risotto. Jednak poza rol\u0105 pani doktorowej, matki, \u017cony, kucharki i sprz\u0105taczki mia\u0142a jeszcze jedn\u0105: artystki. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce mia\u0142a sporo szcz\u0119\u015bcia, bo jej m\u0105\u017c nie mia\u0142 nic przeciwko temu, gdy\u017c sam tak\u017ce malowa\u0142 \u2013 cho\u0107 jako artysta raczej nie przejdzie do historii sztuki. Ca\u0142a rodzina by\u0142a blisko zwi\u0105zana ze sztuk\u0105: na rozmowy o sztuce i polityce oraz s\u0142ynne risotto Mariucci przychodzili znajomi arty\u015bci, pisarze, dziennikarze i kompozytorzy: \u201eNasz dom szybko sta\u0142 si\u0119 swego rodzaju centrum kulturalnym, do kt\u00f3rego przychodzili i odchodzili arty\u015bci, zapraszaj\u0105c nowych\u201d<\/i> \u2013 wspomina Mariuccia. Na poddaszu urz\u0105dzi\u0142a swoj\u0105 pracowni\u0119, gdzie malowa\u0142a abstrakcyjne obrazy \u2013 typowe dla lat 50. i 60.<\/p>\n
Mniej wi\u0119cej dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej Mariuccia napisa\u0142a opowiadanie – bajk\u0119 o Marii, kt\u00f3ra swoim siedemna\u015bciorgu dzieci codziennie gotuje pyszne risotto: jednego dnia \u017c\u00f3\u0142te, innego czerwone, z groszkiem, z krewetkami, z fasolk\u0105, z winem, z udkami \u017cabimi, z kasztanami, z szampanem, z grzybami i z przepi\u00f3rkami. Kiedy Maria ugotowa\u0142a risotto ju\u017c milion razy, postanawia gotowa\u0107 risotto\u2026 z mi\u0142o\u015bci\u0105. Wkr\u00f3tce risotto opanowuje ca\u0142y jej dom: czerwone k\u0142adzie si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka, bia\u0142e wchodzi do doniczek, \u017c\u00f3\u0142te do popielniczek, to z udkami \u017cabimi do urz\u0105dze\u0144 nawil\u017caj\u0105cych, to z krewetkami do telewizora, a tamto z przepi\u00f3rkami do radioodbiornika. I zanim Maria zauwa\u017ca, risotto z mi\u0142o\u015bci\u0105 owija si\u0119 wok\u00f3\u0142 jej szyi, aby j\u0105 udusi\u0107.<\/p>\n
Tymczasem nadszed\u0142 rok 1968. Ca\u0142a Europa wrza\u0142a, dzieci Mariucci Secol chodzi\u0142y na demonstracje polityczne. Tak to wspomina: \u201eM\u0142odzi walczyli z systemem, a w\u015br\u00f3d nich byli moi synowie i c\u00f3rki oraz ich przyjaciele. Ale moja rola gospodyni domowej pozosta\u0142a niezmieniona. Ci\u0105gle gotowa\u0142am dla m\u0142odych ludzi zaanga\u017cowanych w walk\u0119. Podczas gdy inni arty\u015bci pracowali nad przedstawieniem tej walki, ja nie mog\u0142am zaj\u0105\u0107 si\u0119 tym tematem. To nie by\u0142a moja walka, mimo, \u017ce jako rodzic by\u0142am w ni\u0105 mocno zaanga\u017cowana<\/i>.\u201d<\/p>\n
W marcu 1968 roku jeden z zaprzyja\u017anionych pisarzy – Guido Piovene da\u0142 jej w prezencie swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. Furie<\/i>. Mariuccia z\u0142o\u017cy\u0142a mu wtedy obietnic\u0119, kt\u00f3r\u0105 Piovene upami\u0119tni\u0142 w dedykacji na pierwszej stronie: \u201eDla Mariucci Secol, kt\u00f3ra obieca\u0142a, \u017ce pozwoli mi znale\u017a\u0107 – ulepszone – niekt\u00f3re z tych Furii na swoich obrazach<\/i>\u201d. Wtedy w Mariucci co\u015b bezpowrotnie p\u0119ka. Maluje seri\u0119 obraz\u00f3w II. Genesi<\/i>. Jest to ostatnia seria obraz\u00f3w w jej \u017cyciu, do malarstwa nigdy ju\u017c nie powr\u00f3ci\u0142a. Jednocze\u015bnie z t\u0105 seri\u0105 prac narodzi\u0142a si\u0119 nowa Mariuccia Secol: feministka. \u201eW ruchu politycznym z 1968 roku m\u0142odzi ludzie byli bardzo blisko sytuacji spo\u0142ecznej kobiet. Dzia\u0142o si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c w \u015brodowisku domowym, a wi\u0119c dotyczy\u0142o mnie jeszcze bardziej, poniewa\u017c wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby moje dzieci sta\u0142y si\u0119 moimi sojusznikami przeciwko ojcu – pot\u0119\u017cnemu panu domu. By\u0142o to tym wyra\u017aniejsze, \u017ce m\u00f3j m\u0105\u017c by\u0142 znakomitym profesjonalist\u0105, bardzo szanowanym w spo\u0142eczno\u015bci lekarzem. My byli\u015bmy t\u0105 s\u0142ab\u0105, podporz\u0105dkowan\u0105 stron\u0105 – a jednak w naturalny spos\u00f3b sprzymierzon\u0105, przez co os\u0142abiaj\u0105c\u0105 ojcowsk\u0105 dominacj\u0119. To w\u0142a\u015bnie ta podporz\u0105dkowana strona, walcz\u0105c, sprzeciwia\u0142a si\u0119 w\u0142adzy. Osobi\u015bcie odczuwa\u0142am dyskomfort, poniewa\u017c kultura patriarchalna, kt\u00f3ra mnie ukszta\u0142towa\u0142a wymusza\u0142a moj\u0105 zgod\u0119, czyni\u0105c mnie w ten spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142odpowiedzialn\u0105. St\u0105d zrodzi\u0142 si\u0119 \u015bwiadomy bunt, kt\u00f3ry da\u0142 mi mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany sytuacji. Wyb\u00f3r tytu\u0142u tej serii dzie\u0142 ma wskazywa\u0107 na narodziny innej, zbudowanej na nowych idea\u0142ach osoby, nowej osoby<\/i>.\u201d<\/p>\n
Po serii II. Genesi<\/i> nie by\u0142o ju\u017c powrotu do starego \u017cycia. Secol u\u015bwiadomi\u0142a sobie, \u201e\u017ce kobiety nie maj\u0105 g\u0142osu i \u017ce nie istniejemy.<\/i>\u201d To zainspirowa\u0142o jej kolejne prace \u2013 abstrakcyjne rze\u017aby z plastikowych prefabrykat\u00f3w u\u017cywanych na budowach zatytu\u0142owane Instrumenty muzyczne bez g\u0142osu<\/i> (1970). W kolejnych zacz\u0119\u0142a u\u017cywa\u0107 tkaniny jako materia\u0142u artystycznego. Rze\u017aby tworzy\u0142a ze swoich starych ubra\u0144. Robi\u0142a te\u017c prace z rozbitych talerzy lub drucianych zmywak\u00f3w do szorowania garnk\u00f3w, kt\u00f3re nazwa\u0142a Instrumenty r\u00f3l kobiecych<\/i> (1975). Jej prace m\u00f3wi\u0105 o przemocy domowej, wykluczeniu, o aborcji. Po lekturze Domu lalki<\/i> Henryka Ibsena rozpocz\u0119\u0142a seri\u0119 prac pod tym samym tytu\u0142em, kt\u00f3r\u0105 kontynuowa\u0142a przez wiele lat. Jedne z nowszych prac, powsta\u0142e po 2000 roku to ma\u0142e abstrakcyjne Przeszkody dla lalek<\/i>. Na pytanie o ich znaczenie odpowiada: \u201e\u2026\u017ceby dziewczynki si\u0119 uczy\u0142y, \u017ce ich \u017cycie nie b\u0119dzie \u0142atwe\u201d.<\/i><\/p>\n
Praktyk\u0105 artystyczn\u0105 Secol sta\u0142 si\u0119 bojkot czynno\u015bci domowych. Nie by\u0142a w tym odosobniona. Jej najbli\u017csza przyjaci\u00f3\u0142ka Milli Gandini – tak\u017ce artystka, drutem kolczastym skr\u0119ca\u0142a garnki z przykrywkami, aby nie da\u0142o si\u0119 ich wi\u0119cej otworzy\u0107, a swojego m\u0119\u017ca i dzieci wysy\u0142a\u0142a codziennie do restauracji na parterze budynku, w kt\u00f3rym mieszkali. W domu wprowadzi\u0142a tak\u017ce zakaz \u015bcierania kurzu. Kiedy spora warstwa zebra\u0142a si\u0119 na meblach, Milli pisa\u0142a na nich palcem: Salario al Lavoro domestico<\/i>–Wynagrodzenie za prac\u0119 domow\u0105.<\/i><\/p>\n
Ich sztuka by\u0142a spo\u0142ecznie zaanga\u017cowana: artystki zorganizowa\u0142y si\u0119 w kolektyw \u201efeministyczno-kreatywny\u201d, protestowa\u0142y, pisa\u0142y manifesty, publikowa\u0142y w pi\u015bmie Le operaie della casa<\/i> (Pracowniczki domowe<\/i>) i nawi\u0105za\u0142y kontakt z grupami feministycznymi z innych cz\u0119\u015bci W\u0142och. Motywacj\u0105 ich sztuki nie by\u0142a potrzeba estetyczna, ale realny b\u00f3l i w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107. Wierzy\u0142y w skuteczno\u015b\u0107 aktywizmu spo\u0142ecznego.<\/p>\n
Secol i Gandini nie by\u0142y jedynymi, kt\u00f3re z sabota\u017cu prac domowych czyni\u0142y subwersywn\u0105 praktyk\u0119 artystyczn\u0105. Tak samo by\u0142o na ca\u0142ym \u015bwiecie: w tym samym roku, kiedy Mariuccia Secol zamiast p\u0142\u00f3tna naci\u0105ga na krosno sw\u00f3j kuchenny fartuch (Instrumenty r\u00f3l kobiecych<\/i>, 1975), Austriaczka Birgit J\u00fcrgenssen tworzy obiekt Fartuch gospodyni domowej<\/i>, a Amerykanka Martha Rosler nagrywa s\u0142ynne video Semiotyka kuchenna<\/i>. We W\u0142oszech te same tematy poruszaj\u0105 mi\u0119dzy innymi Mirella Bentivoglio, Tomaso Binga (Bianca Menna) i Ketty la Rocca, w Polsce s\u0105 to Maria Pini\u0144ska-Bere\u015b i Ewa Partum. Rewolucja, w kt\u00f3rej or\u0119\u017cem sta\u0142y si\u0119 fartuchy, garnki i odkurzacze wybuch\u0142a w kuchniach na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n
Mariuccia Secol, drobna, o szczup\u0142ych, pomarszczonych r\u0119kach siedzi na swoim \u0142\u00f3\u017cku i opowiada o wydarzeniach sprzed ponad p\u00f3\u0142 wieku. Pami\u0119ta wszystko. M\u00f3wi o tym, jak w 1974 roku z Milli i innymi kobietami (Clemen Parocchetti, Silvia Cibaldi, Mariagrazia Sironi) za\u0142o\u017cy\u0142y feministyczn\u0105 grup\u0119 aktywistyczn\u0105 Immagine<\/i> (Gruppo Femminista Immagine di Varese). Jak w 1976 roku pojecha\u0142y do Verony, aby protestowa\u0107 przed budynkiem s\u0105du, w kt\u00f3rym toczy\u0142 si\u0119 proces o gwa\u0142t – wtedy pod wp\u0142ywem publicznego protestu feministek po raz pierwszy w historii W\u0142och gwa\u0142ciciela skazano. <\/b>Albo jak w 1977 roku na scenie festiwalu we Frascati napisa\u0142y: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 te\u017c jest prac\u0105 domow\u0105\u201d<\/i>. Jak w Mediolanie zorganizowa\u0142y konferencj\u0119 sztuk wizualnych pt. \u201eKobieta, Sztuka, Spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d<\/i>, na kt\u00f3rej proklamowa\u0142y prawa dla kobiet i matek w oficjalnym systemie sztuki. I o ich najwi\u0119kszym sukcesie, wystawie Spazio Aperto<\/i> w ramach Biennale w Wenecji w 1978 roku.<\/p>\n
Maricucia pokazuje ksi\u0105\u017ck\u0119, w kt\u00f3rej – wsp\u00f3lnie z Milli – wszystko opisa\u0142y. Ksi\u0105\u017ck\u0119 wyda\u0142a niedawno, w wieku 92 lat. Jej tytu\u0142 zaczerpn\u0119\u0142a od tytu\u0142u ich wsp\u00f3lnej wystawy z 1980 roku w Varese La mamma \u00e9 uscita<\/i> (Mama wysz\u0142a<\/i>). Z okazji tej wystawy zaprzyja\u017aniony artysta Bruno Munari napisa\u0142 w\u00f3wczas komentarz w formie kr\u00f3tkiego dialogu:<\/p>\n
– Mama wysz\u0142a.<\/i><\/p>\n
– Dok\u0105d wysz\u0142a? Dzisiaj rano by\u0142a w\u015bciek\u0142a.\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n – Wysz\u0142a, \u017ceby poszuka\u0107 siebie.\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n – Ale gdzie?<\/i><\/p>\n – W sobie samej.<\/i><\/p>\n – Czyli wcale nie wysz\u0142a.<\/i><\/p>\n – W pewnym sensie czasami wychodzi si\u0119 z drugiej strony, w przeciwnym kierunku. Oznacza to, \u017ce nie myje ju\u017c naczy\u0144, teraz myje p\u0119dzle.<\/i><\/p>\n – A wi\u0119c zajmuje si\u0119 sztuk\u0105?<\/i><\/p>\n – Sztuka jest kobiet\u0105.<\/i><\/p>\n – Logika jest m\u0119\u017cczyzn\u0105.<\/i><\/p>\n – Balans jest wtedy, jak sztuka i logika si\u0119 jednocz\u0105.<\/i><\/p>\n – Mama straci\u0142a sw\u00f3j balans.<\/i><\/p>\n – Teraz go odnalaz\u0142a ponownie.<\/i><\/p>\n W latach 80. i 90. nikt si\u0119 ju\u017c nie interesowa\u0142 feminizmem. \u015awiat mia\u0142 inne problemy i wszyscy zapomnieli o artystkach, takich jak Mariuccia Secol (i zapewne o wielu innych) oraz o tym, ile jej pokolenie dla nas zrobi\u0142o. Dopiero od niedawna s\u0105 one ponownie odkrywane, cho\u0107 nawet we w\u0142oskim \u015brodowisku artystycznym ma\u0142o kto zna nazwisko Mariucci. Niedawno jej prace pokazano na wa\u017cnych wystawach o sztuce feministycznej, jak The unexpected Subject. 1978: Art and Feminism in Italy<\/i> w FM Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Mediolanie oraz Cooking Cleaning Caring. Care Work in the Arts since 1960<\/i> w Joseph Albers Museum Quadrat w Bottrop.<\/p>\n Patrz\u0119 na jej pi\u0119kne, drobne i pomarszczone r\u0119ce i my\u015bl\u0119 o tym, ile razy krwawi\u0142y, kiedy podczas pracy uk\u0142u\u0142a si\u0119 ig\u0142\u0105. Mariuccia przejdzie do historii sztuki. Na pewno.<\/p>\n Monika Branicka\u00a0<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,5],"class_list":["post-7259","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-wystawy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7259"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7303,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7259\/revisions\/7303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriamonopol.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}